Pułapka przynależności. Podsumowanie konferencji Współczesne „sekty”. Jak młodzi ludzi poszukują akceptacji?
05 lut 2026
5 lutego odbyła się wyjątkowa konferencja w PAP zorganizowana przez Fundację ITAKA we współpracy z HBO Max, Fundacją LPP oraz marką RESERVED. Eksperci, psycholodzy i przedstawiciele służb mundurowych dyskutowali o tym, jak techniki manipulacji znane z destrukcyjnych sekt lat 90. ewoluowały i przeniosły się do świata cyfrowego, uderzając w najmłodsze pokolenie.
Wydarzenie, które towarzyszyło premierze serialu HBO Original „Niebo. Rok w piekle”, przyciągnęło
uczestników zainteresowanych tematyką psychologii wpływu, bezpieczeństwa w sieci oraz ochrony
zdrowia psychicznego młodzieży. Konferencję otworzyła prelekcja dr Agnieszki Bukowskiej, która
nakreśliła historyczną zmianę: grupy destrukcyjne nie muszą już izolować swoich członków w fizycznych
ośrodkach. Dziś izolacja odbywa się wewnątrz „baniek informacyjnych” budowanych przez algorytmy.
Eksperci podkreślali, że choć kontekst społeczny uległ zmianie, to mechanizmy kontroli pozostały te
same – wciąż opierają się na oferowaniu prostych odpowiedzi na trudne pytania i zaspokajaniu głodu
akceptacji. Ważnym punktem programu była dyskusja o technologii. Podinsp. Michał Stasiełowicz z
Centralnego Biura Zwalczania Cyberprzestępczości ostrzegał przed wykorzystywaniem sztucznej
inteligencji i dezinformacji do budowania fałszywych autorytetów. Z kolei dr Joanna Gutral zwróciła
uwagę na zjawisko „psychowashingu” w mediach społecznościowych – sytuacji, w której
niewykwalifikowani influencerzy wykorzystują terminologię psychologiczną, by uzależniać od siebie
odbiorców i zdobywać nad nimi kontrolę pod płaszczykiem duchowości.
W trakcie spotkania wybrzmiał również głos samych młodych. Aneta Bańkowska, psycholożka Fundacji
ITAKA, oraz Łukasz Bogusławski, ambasador Telefonu Zaufania Młodych, dyskutowali o tym, dlaczego
to właśnie pokolenie Z jest najbardziej narażone na wpływ charyzmatycznych liderów internetowych.
Wnioski są jasne: młodym ludziom często brakuje autentycznych relacji i poczucia bezpieczeństwa w
świecie rzeczywistym, co czyni „atrakcyjne” wspólnoty online idealną, choć niebezpieczną ucieczką.
Inspiracją do spotkania była historia Sebastiana, bohatera serialu „Niebo. Rok w piekle”. Odtwórca tej
roli, Stanisław Linowski, podzielił się swoimi spostrzeżeniami na temat emocji, jakie towarzyszą osobie
wchodzącej do sekty – od idealizmu i chęci naprawy świata, po bolesną utratę własnej tożsamości.
Konferencja pokazała, że granica między wspierającą wspólnotą a manipulacyjną sektą bywa dziś
niezwykle cienka. Fundacja ITAKA, jako współrganizator wydarzenia, przypomina, że kluczem do
bezpieczeństwa jest krytyczne myślenie, edukacja cyfrowa oraz – co najważniejsze – otwarta rozmowa z
bliskimi.
Dziękujemy wszystkim partnerom, prelegentom oraz uczestnikom za udział w tym ważnym wydarzeniu.
Wspólnie budujemy świadomość, która jest najlepszą tarczą przed manipulacją.
